Muzeum Zamojskie w Zamościu

Od 14 czerwca 2009r. w Zamościu można kupić monetę lokalną noszącą nazwę „SZEŚCIOGROSZ ZAMOJSKI”.

Informacje dotyczące sprzedaży „SZEŚCIOGROSZA ZAMOJSKIEGO” można uzyskać pod adresem poczty elektronicznej: biuro@muzeum-zamojskie.pl lub pod tel. 084 638 64 94 wew. 34.

Sprzedaż internetową prowadzi KIOSK

OBWIESZCZENIE

O AKCJI PROMOCYJNEJ

„DUKAT LOKALNY”

EMISJA – KURS WYMIANY W DNIACH

14.06 – 30.09.2008

SZEŚCIOGROSZ ZAMOJSKI = 6 ZŁOTYCH

Inicjatywa emisji monety wyszła od Urzędu Miasta, realizatorem całości przedsięwzięcia będzie Muzeum Zamojskie.
Moneta jest do nabycia w siedzibie Muzeum Zamojskiego przy ul. Ormiańskiej 30 .

WIELKOŚĆ EMISJI

W Mennicy Polskiej S.A. przygotowane zostaną monety:

- miedzioniklowe ( śr. 25 mm ) – nakład 50tyś, (cena 6zł)

- srebrne (śr. 38,61 mm, 20 g, Ag 500)zapakowanych w kapsułę,

nakład 500 sztuk, / nakład wyczerpany/

- złote ( śr. 21 mm, 8 g, Au 900 ) – nakład 100 egzemplarzy

numerowanych, z certyfikatem, zapakowanych w kapsułę i aksamitne etui. (cena 1800zł)

Muzeum Zamojskie przyjmuje zgłoszenia od chętnych do nabycia monet telefonicznie ( 084 638 64 94 w. 11 ) lub pocztą mailową : biuro@muzeum-zamojskie.pl.

OPIS MONETY

Na awersie monety umieszczony został wizerunek pomnika hetmana
wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego,

zaś rewers wypełnia herb Zamościa – postać św. Tomasza Apostoła wpisana w plan miasta (tzw. plan Brauna).

Autorem projektu jest Andrzej Nowakowski, artysta grafik współpracujący z Mennicą Polską od wielu lat, twórca wielu medali i monet m. in. wyemitowanej ostatnio przez Powiat Biłgorajski monety 4 PRZETAKI  z wizerunkiem głuszca.

HISTORIA MONETY

Idea wybicia monety mającej na celu promocję miasta i twierdzy Zamość nawiązuje do emitowanych w oblężonej twierdzy zamojskiej w 1813 r. monet o nominale 6 GROSZY wybitych w miedzi.

W końcowej fazie oblężenia Zamościa przez wojska rosyjskie w 1813 r., wobec pogarszającej się z tygodnia na tydzień sytuacji obrońców, a przede wszystkim wobec braku pieniędzy w kasie garnizonu zamojskiego na opłacenie żołdu dla wojska, komendant twierdzy zamojskiej wspólnie z Radą Obrony Twierdzy zdecydowali, aby urządzić mennicę i wybić odpowiednią sumę pieniędzy w Zamościu.

3 IX 1813 roku, gen. Maurycy Hauke wydał rozkaz urządzenia mennicy
i wybijania ze starych, austriackich 6 krajcarowych monet miedzianych, znajdujących się w kasie magistratu zamojskiego oraz z przetopionych sreber po zakonie franciszkanów, przechowywanych w Kolegiacie zamojskiej, specjalnych monet 6 groszowych miedzianych i 2 złotowych srebrnych. Wykonanymi monetami dokonano wypłaty zaległego żołdu, zapomóg dla jeńców rosyjskich w twierdzy oraz pensji urzędnikom cywilnym. Za realizację tego przedsięwzięcia odpowiedzialni byli: major placu twierdzy zamojskiej kpt. Kazimierz Machnicki, podinspektor popisów Stanisław Kontecki i komisarz pełnomocny Ignacy Zarębski.

16 IX 1813 zarekwirowano austriackie monety miedziane o nominale
6 Krajcarów emisji 1800 roku, przechowywane w magistracie zamojskim, w liczbie 1330 sztuk. W tym czasie rozpoczęto urządzanie mennicy. Ustawienie w jednej z kazamat twierdzy pieca do przetopu metalu oraz montaż i przygotowanie machin i stempli menniczych, komendant twierdzy powierzył por. inż. Tomaszowi Hinczowi, który był także wspólnie z ppłk Płonczyńskim autorem machiny do wybijania gotowych monet. Projekt rysunków stempli wykonali por. inż. T. Hincz i Mikołaj Karkowski, zamojski rusznikarz. Ten ostatni wykonał dwa stemple mennicze do 6 groszówek i cztery stemple do 2 złotówek także wybijanych w oblężonym Zamościu.

W pierwszej kolejności wybito monety miedziane, a potem srebrne. Na monetach miedzianych o nominale 6 groszy, umieszczono w czterech wierszach napis:
„PIENIĄDZ / W OBLĘŻENIU / ZAMOŚCIA /1813″ na awersie i napis otokowy:
„BOŻE DOPOMÓŻ WIERNYM OYCZYűNIE” na rewersie wraz z centralnie umieszczonym nominałem: „6 GROSZY”. Monet miedzianych wybito łącznie 1330 sztuk na sumę 266 złotych polskich i 15 listopada odstawione one zostały do kasy garnizonu twierdzy zamojskiej.

Obecnie numizmatycy wyróżniają zasadnicze trzy odmiany monet 6 groszowych z oblężenia Zamościa w 1813 roku, (przy średnicy monet 33-34 mm i przeciętnej nwadze 12-12,5 g):

Odmiana I, najrzadsza, egzemplarze bez gałązek pod napisem „6 GROSZY” i bez napisu otokowego „BOŻE DOPOMÓŻ WIERNYM OYCZYűNIE”;

Odmiana II, z gałązkami pod napisem „6 GROSZY” i bez wyżej wymienionego napisu otokowego;

Odmiana III, odpowiednio z gałązkami i napisem otokowym.

Wśród zachowanych powyższych trzech odmian monet 6 groszowych, znajdują się liczne egzemplarze „nie dobite” lub przeciwnie, krążki pęknięte od uderzeń zbyt silnych. Na większości zachowanych 6 groszówek widoczne są na obrzeżach liczne rysy (zapewne ślady pilnika) i pozostałe po poprzednim rysunku, ozdobne obrzeża wykonane w mennicach austriackich.

Nierzadko pod stemplem można także zauważyć ślady dawniejszego stempla austriackiego. Wszystkie te ślady wynikały przede wszystkim z prymitywnej techniki wybijania tych monet. Austriackie monety 6 krajcarowe, wykorzystane na wybicie 6 groszówek, po prostu zaklepywano młotem i ręcznie spiłowywano na krawędziach pilnikiem, aby zatrzeć napisy austriackie, następnie wybijano mechanicznie nowy rysunek i napisy. Prace te wykonywali w twierdzy zamojskiej jeńcy rosyjscy.

Według najnowszych ustaleń w odniesieniu do monet miedzianych z oblężenia Zamościa w 1813 roku, próbowano także wybijać monety 6 groszowe na krążkach o większej średnicy niż monety 6 krajcarowe. Trudno jednak obecnie stwierdzić, czy była to jednorazowa próba czy też monety te stanowiły część emisji zasadniczej.

Przykładem takiej produkcji jest, pochodzący ze zbiorów prywatnych, egzemplarz monety 6 groszowej z 1813 roku, wybity na krążku powstałym z austriackiej monety 30 krajcarowej emisji 1807 roku. Moneta ta wykonana została stemplem odmiany III, z gałązkami i napisem otokowym. Monety z oblężenia Zamościa stanowią jedyny w ponad czterechsetletniej historii miasta przykład emisji rodzimej są, więc niewątpliwie symbolem miasta i jego historii, należą także do wąskiej grupy emisji pieniądza oblężniczego w XIX stuleciu w Europie.

Warto w tym miejscu przytoczyć fragment rozkazu wydanego przez komendanta twierdzy zamojskiej gen. Maurycego Hauke:

Rozkaz Dzienny

„W Zamościu d. 23 Listopada 1813. (…) Miedzi Austriackiej wzięto z kasy Magistratualnej w sześciu grajcarówkach sztuk 1330, z tych za staraniem Kapitana Machnickiego wybito sześciogroszówek sztuk tysiąc trzysta trzydzieści, czyli zł. pol. Dzieście sześćdziesiąt sześć. (…) Te Summy obracają się na zapłacenie Garnizonowi, urzędnikom cywilnym i Jeńcom Rosyjskim pięciodniowego żołdu bez massy obecnym pod bronią, który niezwłocznie ma być wypłacony (…)”
Generał Dywizji Hauke

źródło: Jacek Feduszka i Andrzej Urbański (Muzeum Zamojskie w Zamościu)