Pierwszy „cytat” z Matejki - Adam Poniński ze Szczęsnym Potockim Centralny fragment obrazu z dodaną lożą  Drugi „cytat” z Matejki - Franciszek Salezy Potocki, Michał Fryderyk Czartoryski i brat króla Michał Jerzy Poniatowski

Muzeum Zamojskie zaprasza na prezentację obrazu
„Rejtan wg Matejki” - Georga Fischhofa.
Obraz można oglądać w dniach:
wtorek - niedziela w godz. od 900 do 1700.

  •    Informacje 24   

    „Informacje 24. Zamość 01.09.1939r. – 08/09.05.1945r.”

    Druki ulotne, plakaty, ulotki, życie codzienne, propaganda.

    Wystawa czynna od kwietnia do maja 2015r.

    INFORMACJE 24. Zamość 1.09.1939r. - 09.05.1945r.

    Wystawa przygotowana z okazji 70. rocznicy zakończenia II wojny światowej.
    Na wystawie eksponowany jest zbiór plakatów, druków ulotnych, ogłoszeń i obwieszczeń rozplakatowywanych w miejscach publicznych w okresie II wojny światowej. Na podstawie księgi „Kontroli rozlepianych ogłoszeń i afiszów 1941 – 1953” znajdującej się w Archiwum Państwowym w Zamościu możemy odtworzyć wszystkie ważne dla danego okresu informacje funkcjonujące w przestrzeni publicznej.
    Oficjalnym ogłoszeniom, towarzyszyły nieoficjalne konspiracyjne wiadomości, drukowane w „Biuletynie Informacyjnym”. „BI” był głównym organem prasowym zbrojnego ramienia Polskiego Państwa Podziemnego – Służby Zwycięstwu Polsce,
    (organizacji zbrojnej powołanej rozkazem generała Juliusza Rómmla
    27. 09. 1939 r. pod dowództwem generała Michała Tokarzewskiego – Karaszewicza), następnie Związku Walki Zbrojnej, a od 14 lutego 1942 r. Armii Krajowej.
    Ostatni dowódca Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki rozkazem z 19 stycznia 1945 r. i prezydent RP Edward Raczkiewicz, dekretem z 8 lutego tegoż roku, rozwiązali Armię Krajową w nadziei zaprzestania sowieckich prześladowań i szerzącego się terroru. Od tej pory byli żołnierze AK samodzielnie decydowali o swojej dalszej walce.
    „Biuletyn Informacyjny” był konspiracyjnym tygodnikiem (w czasie Powstania Warszawskiego – gazetą codzienną) o największym nakładzie i zasięgu nie tylko w Polsce, ale w całej okupowanej Europie. Do dnia dzisiejszego zadziwia nas rzetelność informacji, trafność sądów, rozbudowany system kolportażu i korespondentów, np. wydarzenia  z Zamojszczyzny były na bieżąco i dokładnie opisywane.
    Fenomen konspiracyjnego „BI” polegał również na tym, że wydawany przez cały okres wojny wychodził w nakładzie do 47 000 i nigdy nie został zdekonspirowany. Redaktorem naczelnym był Aleksander Kamiński, wybitny instruktor harcerski, nauczyciel.
    Wystawa „Informacje 24. Zamość 1. 09. 1939 r. – 9. 05. 1945r.” to dobra lekcja historii o wydarzeniach, zmieniających się sojuszach, frontach, nastrojach państw okupacyjnych, to lekcja o propagandzie i manipulacji informacyjnej, to lekcja o wielkim wysiłku konspiracyjnym tysięcy bezimiennych osób.
    Komisarz wystawy Maria Rzeźniak, aranżacja Maria Dudziak

    Zbiór „Biuletynów Informacyjnych’ z lat 1940 – 1945 wydał Przegląd Historyczno – Wojskowy, Warszawa 2001-2004.

     

    OPIS WYSTAWY
    „Informacje 24. Zamość 1 09 1939 – 8/9 05 1945”.
    Druki, plakaty, dokumenty, życie okupacyjne, propaganda.

    W pierwszej sali eksponowane są druki i plakaty z okresu od 1 września 1939 r. do końca 1942 roku. W większości treść dotyczy zarządzeń i rozporządzeń administracyjnych oraz sukcesów militarnych i propagandowych III Rzeszy Niemieckiej. Na szczególną uwagę i analizę zasługuje odezwa gubernatora Hansa Franka z 22 czerwca 1941 r. Jest to okres pozornej stabilizacji okupowanej Polski.
    Odpowiedzią na te wydarzenia są wiadomości zawarte w „Biuletynie Informacyjnym”. Dzięki sprawnie działającej sieci kolportażu „BI” docierał do szerokich kręgów czytelników. Informował, kształtował opinie i postawy. Kolportaż stanowił rodzaj służby szczególnie ważnej. Służbę tę pełniły kobiety zwane „dromaderkami”, najczęściej dojrzałe wiekiem, maksymalnie dyspozycyjne, z doświadczeniem w pracy społecznej.
    W małej sali obok zebrane są informacje z roku 1943. To co w poprzednich latach wojennych wydawało się niemożliwe do przeżycia, w 1943 r. i następnych stało się codziennością: wysiedlenia, mordy, egzekucje, terror, odkryte przez Niemców groby polskich oficerów pod Smoleńskiem, wywożenie dzieci polskich do Niemiec, powstanie Ukraińskiej Dywizji SS Galizien. To także obrona wsi polskich przez żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, ratowanie dzieci, pomoc wysiedlonym. „Biuletyn Informacyjny” na bieżąco opisywał te wydarzenia.
    Ekspozycja w korytarzu to miejsce przejściowe, tak też zapewne „przejściowo” czuli się mieszkańcy Zamościa myśląc, że wojna w roku 1944 się skończy. Niemcy ponoszą klęskę. Rosjanie wygrywają, alianci walczą na II froncie. Wprawdzie od Rosji idzie nowa ideologia ale może nie tak straszna jak niemiecka? Propaganda sowiecka działa i zapewnia o swej wielkiej przyjaźni do narodu polskiego. Dodatkową grozę sytuacji niosą informacje o straszliwych zbrodniach popełnionych na Polakach przez UPA (Ukraińską Armię Powstańczą) i inne ukraińskie oddziały od początku wspierane przez Niemców. Tym wydarzeniom lokalnym towarzyszą informacje o konferencjach, które miały miejsce w końcu 1943 r. w Teheranie i Kairze.
    Po przejściu do kolejnej sali poznajemy historię wydarzeń w lipcu 1944 roku. Niemcy widząc nadchodzący front pospiesznie rozpoczęli zacieranie śladów zbrodni, opuszczając miasto rabowali i wywozili co tylko możliwe. W godzinach przedpołudniowych 25 lipca 1944 roku ujawnił się Delegat Powiatowy Rządu Polskiego, Janusz Antoni Wiącek pod nazwiskiem „Janusz Sandomierski”. Objął urzędowanie jako starosta powiatu zamojskiego, zgodnie z planem przygotowanym przez Armię Krajową pod nazwą akcja „Burza”. Zakładała ona walkę zbrojną na tyłach niemieckiego frontu, samodzielne wyzwalanie poszczególnych obszarów i miast, ujawnianie się władz AK i przedstawicieli konspiracyjnych władz cywilnych jako gospodarzy terenu, przed wkroczeniem oddziałów Armii Czerwonej.
    Siedziba starostwa została urządzona w Ratuszu. Antoni Wiącek zorganizował i powołał wszystkie władze w Zamościu i powiecie. Jako starosta pełnił swój urząd przez 10 dni zapewniając normalne życie mieszkańcom powiatu. Wieczorem 25 lipca do miasta weszły jednostki związane z Armią Czerwoną. Komendantem wojennym został mjr Leszczow. 27 lipca do mieszkańców miasta odezwę wydał powiatowy Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN). Dwa dni później w koszarach rozbrojono żołnierzy 9 p. p. AK. Po dziesięciu dobach rządzenia demokratyczną władzę powiatową usunięto. Do Ratusza weszli przedstawiciele PKWN, starosta Wiącek opuścił gabinet. Władzę przejął Edward Dubel.
    W sali obok, historia powojennej rzeczywistości. Dla mieszkańców Zamościa okres okupacji niemieckiej się zakończył. Rozpoczęły się nowe nieznane realia społeczne, polityczne, kulturowe, obyczajowe. Zaczęły obowiązywać inne normy. O tym informowały plakaty, ogłoszenia, gazety.