“Współczesny ekskibris włoski”

z kolekcji Krzysztofa Wróblewskiego i Rajmunda Aszkowskiego

Komisarz wystawy: dr Piotr Kondraciuk

W ramach Festiwalu Kultury Włoskiej w Zamościu
“arte, cultura musica e…”,

Muzeum Zamojskie przygotowało ekspozycję współczesnego ekslibrisu włoskiego. Po ubiegłorocznej wystawie dawnej sztuki włoskiej, na której prezentowane były wybrane przykłady malarstwa i grafiki z okresu od XVI do pocz. XIX w. ze zbiorów muzeów polskich, ograniczamy się obecnie do małych form graficznych, do których należą ekslibrisy.

Ekslibris jest formą oznaczenia własności książki i jest niemal nierozerwalnie związany z jej powstaniem. Początkowo był tylko odręcznym dopiskiem na karcie tytułowej Ex libris…, a wraz z rozwojem sztuki drukarskiej i grafiki ilustracyjnej stał się miniaturowym dziełem sztuki. Szczególny rozwój tej formy znaku książkowego nastąpił w okresie nowożytnym, a zwłaszcza w kulturze baroku, lubującego się w literaturze i sztuce emblematycznej.
Emblemat, czyli rodzaj alegorycznego rysunku uzupełnionego krótkim epigramem stał się idealnym wzorem dla graficznej formy znaku książkowego, określającego charakter i zainteresowania jego właściciela, a także tematykę gromadzonego księgozbioru. Forma oznaczania księgozbioru ekslibrisem wklejonym na wewnętrznej stronie okładki spopularyzowana została w XIX w. i na początku ubiegłego stulecia.

W tym też okresie nastąpiło zainteresowanie ekslibrisem jako przedmiotem kolekcjonerskim. Obecnie funkcja ekslibrisu uległa zmianie. Coraz rzadziej jest faktycznym znakiem książkowym, stając się uznaną formą twórczości artystyczne i przedmiotem kolekcjonerskiego zainteresowania.

Ta dziedzina twórczości graficznej rozwija się niezwykle dynamicznie. Popularyzują ją cykliczne konkursy i przeglądy, wystawy oraz publikacje.

We współczesnym kolekcjonerstwie znaków książkowych
wyróżnić możemy dwa podstawowe nurty:

- zbieractwo eklibrisów jako znaków własnościowych książki, bez względu   na poziom artystyczny i technikę ich wykonania;

- kolekcjonowanie ekslibrisów jako dzieł sztuki graficznej.

Ekslibris jako dzieło sztuki zyskuje coraz większą popularność. Wykonywany bywa przez artystów grafików o najwyższej renomie, stając się pożądanym wśród kolekcjonerów przedmiotem. Ekslibris artystyczny jest także najprostszą i najpopularniejszą formą prezentacji rozwoju sztuki graficznej. Odzwierciedlają się w nim bowiem aktualnie panujące style i tendencje artystyczne, a wśród jego twórców coraz częściej widzimy uznane autorytety sztuki graficznej.

Prezentowane na wystawie ekslibrisy wykonane zostały w szlachetnych technikach graficznych przez znanych grafików włoskich, tworzących w 2 połowie XX w. i współcześnie. Wielu z nich – jak Lorenzo Alessandri, Ettore Antonini, Cristiano Beccaletto, Bruno Bramanti, Costante Constantini, Vito Giovannelli, Mariaelisa Leboroni czy Remo Wolf – należy do klasyków włoskiego ekslibrisu. Na wystawie znalazły się prace przeszło 50 grafików z różnych środowisk artystycznych Włoch, co daje w miarę reprezentatywny obraz współczesnego ekslibrisu włoskiego.