WYSTAWA Z CYKLU: BROŃ DAWNIEJ I DZIŚ

RĘCZNA BROŃ PALNA XVII-XX w.

Ręczna broń palna pojawiła się w Europie w XIV wieku, ale sprawnym narzędziem wojny stała się w XVI i XII w. Do połowy XIX w. dominującą była odprzodowa (ładowana od wylotu lufy), gładkolufowa i jednostrzałowa.
Postęp polegał na lepszej technologii produkcji broni i jej standaryzacji oraz na wprowadzaniu nowych konstrukcji zamków.

ZAMEK:

Urządzenie do odpalania ładunku prochowego w lufie, jego eksplozja wyrzucała z niej pocisk (kulę).Znajdował się przy komorze nabojowej (tylna część lufy). Zamek był połączony z mechanizmem spustowym.

AMUNICJA:

Na przełomie XVI i XVII w. strzelec miał odmierzone ładunki prochowe w drewnianych pojemnikach zawieszonych na bandolierze (pasie przewieszonym przez pierś).Kule znajdowały się w sakwie, proch na podsypkę na panewkę w prochownicy.
Na przełomie XVII i XVIII w. weszła w użycie amunicja w której ładunek prochowy, kula i proch na podsypkę, potrzebne da oddania jednego strzału były umieszczone w pojedynczym papierowym opakowaniu.
Broń odtylcowa gwintowana z zamkami iglicowymi weszła w powszechne użycie w czołowych armiach europejskich w latach 60-tych XIX w. Była to na początku broń jednostrzałowa. W końcu XIX w. zastąpiła ją broń powtarzalna z magazynkiem na kilka nabojów. Tego typu broń wymagała zespolonej amunicji. Ostatecznie powszechnie zastosowano nabój zespolony z metalową łuską, łączący pocisk ładunek miotający i ładunek inicjujący (spłonkę). W latach 80-tych XIX w. do produkcji amunicji zaczęto używać prochu bezdymnego.

BROŃ PALNA PIERWSZEJ POŁOWY XX WIEKU

Wprowadzone w końcu XX wieku konstrukcje karabinów powtarzalnych były tak udane, że stały się podstawowym uzbrojeniem żołnierza w czasie dwóch wojen światowych i dość długo po zakończeniu II wojny. Najpopularniejszym modelem tej broni był Mauser wz.1898 produkowany w wielu krajach w tym w Polsce okresie międzywojennym.
Karabiny samopowtarzalne ( wymagające do oddania nastopnego strzału tylko naciśnięcia spustu) pojawiły się w czasie I wojny lecz w obu wojnach światowych były używane w niewielkich ilościach. Masowo do uzbrojenia weszły w drugiej połowie XX wieku.
Pod koniec pierwszej wojny światowej pojawiła się indywidualna broń automatyczna (umożliwiająca oddanie serii strzałów)- pistolety maszynowe. Były przydatne do walki na małych odległościach. Duże ich ilości produkowano w czasie II wojny światowej (np. MP 40, PPsz) wz.41 Sten).
Pierwszym modelem broni łączącym zalety karabinu maszynowego był niemiecki karabinek automatyczny Sturmgewehr 43 użyty w końcu w końcu wojny. Tego typu broń zdobyła wielka popularność po II wojnie (np. kbk AK).

PISTOLETY I REWOLWERY

Krótka broń palna ze względu na ograniczona donośność i celność zawsze była traktowana jako broń drugorzędna. Pojawiła się w Europie w XVI w. W XVII w. pistolety z zamkami kołowymi były głównie bronią kawalerii. Pistolety do połowy XIX w. to broń jednostrzałowa, odprzodowa, zmiany w ich konstrukcji dotyczyły głównie zamka (kolejno: kołowy, skałkowy, kapiszonowy). Skuteczniejsza bronią krótką okazały się rewolwery, wprowadzane na uzbrojenie od połowy XIX w. Stały się podstawową bronią krótka do końca I wojny światowej. Stopniowo zostały wyparte przez pistolety samopowtarzalne, które dominują do dziś.